Poprawiony: poniedziałek, 26 lutego 2007 11:13
środa, 07 lutego 2007 12:25
HISTORIA NIEKŁANIA
Niekłań położony jest w górnym biegu Czarnej Koneckiej na terenie gminy Stąporków. Należy do licznych w okolicy miejscowości, w których początki górnictwa rud żelaza sięgają bardzo odległych czasów.
Pierwsza wzmianka historyczna o Niekłaniu pochodzi z roku 1369. W początkowym okresie, podobnie jak znaczna część Ziemi Koneckiej, wieś należała do możnego i rozgałęzionego rodu Odrowążów, którzy zajęli się wydobywaniem rudy żelaza. Działalność ta w Niekłaniu musiała powstać wcześnie. W dokumencie z roku 1526 znajduje się wzmianka o opustoszałej kuźnicy wodnej, której data powstania nie jest znana. Liczne w tamtych czasach kuźnice były to zespoły warsztatów, w których z miejscowej rudy wytapiano żelazo oraz wykonywano z niego różne wyroby. Ostatnie kuźnice zlikwidowano w XIX wieku, co nie oznaczało likwidacji tutejszego przemysłu, gdyż w oparciu o stare zakłady uruchomiono produkcję maszyn rolniczych. Wykaz zakładów przemysłowych Guberni Radomskiej z roku 1870 podaje, że zakład w Niekłaniu zatrudniał 32 robotników, a roczna wartość produkcji wynosiła 9800 rubli. O niekłańskich zakładach pisał "Przegląd Techniczny" z roku 1879 i "Gazeta Radomska" w 1892 r.
Stopniowo Niekłań stracił swój przemysłowy charakter, ustępując innemu rozwijającemu się ośrodkowi odlewnictwa i przemysłu metalowego, jakim stała się osada Stąporków.
Ciekawy opis okolic naszej miejscowości z połowy XIX wieku zawarty jest w wydanej w roku 1852 w Warszawie, książce F. Sobieszańskiego "Wycieczka archeologiczna w niektóre strony guberni radomskiej". O Niekłaniu pisał również znany poslki historyk i kronikarz XV wieku - Jan Długosz, podając, że wieś należała do parafii Chlewiska, dla której oddawała dzisięciny z łanów kmiecych.
Na przestrzeni wieków zmieniali się właściciele Niekłania. Początkowo byli to Odrowążowie, z których niektórzy przybrali od posiadanych lub odziedziczonych wsi nazwiska Chlewickich i Bębnowskich. W 1509 roku właścicielem wsi był Bernard Libiszewski, w 1577 roku odziedziczyli ją bracia Stanisław i Wojciech Bębnowscy, a w roku 1732 wymieniany jest Jan Dziboni podczaszy Mścisławski. Jeszcze później dobra niekłańskie przeszły w posiadanie rodziny Małachowskich, w potem ostatnich właścicieli - rodziny Platerów.
Oprócz zakładów przemysłowych do dóbr niekłańskich należały kopalnie rudy żelaza o nazwach: "Cezary", "Dęby", "Markowy lasek" i Stara Góra.
Dość wcześnie, bo w roku 1873 powstała u nas jednoklasowa szkoła powszechna. W okresie poprzedzającym wybuch I wojny światowej czynna była we wsi Spółdzielnia Spożywcza "Bratnia Pomoc".
Okolice Niekłania były widownią wielu wydarzeń w okresie walk wyzwoleńczych, od powstania styczniowego po tragiczny okres hitlerowskiej okupacji. W znajdującym się w pobliżu Niekłania leśnym uroczysku "Piekło", będącym dziś rezerwatem przyrody, w czasie powstania styczniowego znajdował się przez jakiś czas obóz jednego z najwybitniejszych dowódców Kielecczyzny - Dionizego Czachowskiego.
Trwałą pamiątką powstania 1863 r. jest znajdująca się na naszym cmentarzu mogiła z napisem: "Tu został pochowany kapitan Stanisław Dobrogojski "Grzmot" bohater powstania styczniowego poległ pod Stefankowem 22 kwietnia 1863 roku".
Bardzo wcześnie włączyła się część mieszkańców Niekłania w walkę z hitlerowskim okupantem. Już w październiku 1939 roku powstała placówka AK "Niemen", której jednym z dowódców był ppor. Karol Niedzielski ps. "Dobosz" - aresztowany, a następnie rozstrzelany przez Gestapo. 11 listopada 1989 roku szkoła podstawowa w Niekłaniu Wielkim otrzymała Jego imię.
WALORY TURYSTYCZNE NIEKŁANIA
Tereny Niekłania i okolic są bardzo atrakcyjne dla turystyki i wypoczynku ze względu na rzeźbę terenu, bogactwo lasów i zbiorników wodnych oraz liczne zabytki kultury materialnej. Do najciekawszych obiektów należą m.in.:
Kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca
Na początku XIX wieku, w 1806 roku, dziedziczka Niekłania, Katarzyna hr. Małachowska, rozpoczęła starania o wybudowanie kościoła w Niekłaniu. Pozwolenie na budowę nadeszło dopiero w 1835 roku, już po jej śmierci. Świątynię erygował następny właściciel Niekłania Onufry hr. Małachowski.
Patronem kościoła i parafii został św. Wawrzyniec, diakon męczennik. W 1881 roku gruntownie przebudowano kościół, dodając dwie kaplice, co nadało mu formę łacińskiego krzyża. Fundatorem tej restauracji był kolejny właściciel Niekłania Ludwik hr. Plater, przy znacznym współudziale parafian. Całość świątyni utrzymana została w stylu neogotyckim.
Ołtarz wielki przedstawia obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Sprowadzony został z Rzymu przez hr. Elżbietę z Zamojskich Platerową, jako wotum za uzdrowienie. Zasłonę tworzy obraz Zwiastowania NMP pędzla Karola Millera z Warszawy, w 1895 roku ufundowany przez fabrykantów z Furmanowa. Po obu stronach ołtarza znajdują się figury św. Zygmunta i Ludwika, królów, patronów rodu Platerów. Ołtarz ufundował hr. Ludwik Plater.
Ołtarz boczny - obraz św. Wawrzyńca namalowany w 1836 roku przez B. Dąbrowskiego.
Ołtarz boczny - obraz św. Barbary pędzla tegoż samego malarza. Figurka Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia - postawiona na pamiątkę powodzi w lipcu 1903 roku.
CMENTARZ PARAFIALNY
Założony wraz z kościołem w XIX wieku. Znajduje się tutaj wiele zabytkowych pomników.
OFICYNA
Zamieszkiwana była przez służbę hrabiego Platera. Po II wojnie światowej znajdowała się tu szkoła podstawowa, która funkcjonowała do roku 1979. Obecnie ruiny.
PARK DWORSKI
Na jego terenie znajduje się figurka Matki Boskiej ufundowana przez hrabinę Plater po śmierci syna.
REZERWAT SKAŁKI PIEKŁO POD NIEKŁANIEM
Rezerwat chroni malownicze formy skalne powstałe w wyniku erozji piaskowca. Ciągną się ona na długości blisko kilometra w otoczeniu dwustuletniego lasu. Więcej na temat rezerwatu można znaleźć
tutaj .
/źródło: Niekłań i okolice, folder, Stowarzyszenie Ziemi Niekłańskiej przy udziale Urzędu Miasta i Gminy w Stąporkowie/
