Odrowąż

Start

Odrowąż

Poprawiony: poniedziałek, 26 lutego 2007 11:14 poniedziałek, 05 lutego 2007 18:54

HISTORIA ODROWĄŻA

Herb Odrowąża

Nazwa osady pochodzi od nazwiska rodziny Odrowążów, która w X wieku przeniosła swą siedzibę rodową znad górnej Odry do ziemi sandomierskiej. Nie znamy pierwszych władców Odrowąża, a pierwszym o którym istnieje wzminka w dokumentach z 1119-1124 roku jest Prędota Stary. Następnym właścicielem Odrowąża był jego syn Saul (Szaweł), a po nim wnuk Prędoty - Iwo (Jan) biskup krakowski zwany Odrowążem.

Odrowąż położony jest w połowie drogi między Końskimi a Skarżyskiem Kamienną, prawdopodobnie założony w X wieku, stanowił pierwotną siedzibę rodu Odrowążów w Małopolsce. Był w posiadaniu wielu znakomitych rodów Rzeczypospolitej: Odrowążów, Kmitów, Kurowskich, Kostków, Tarłów czy Poniatowskich. W swojej długiej historii przechodził różne koleje losu. W 1399 król Władysław II Jagiełło na prośbę Mikołaja Kurowskiego nadaje Odrowążowi prawa miejskie. Powtórna lokacja miasta następuje w 1611 r. na prośbę Anny Ostrogorskiej - król Zygmunt III Waza nadaje Odrowążowi prawa miejskie na prawie niemieckim, potwierdza to król Stanisław August Poniatowski w 1785 roku, dodając liczne przywileje, aby miasto to mogło się rozwijać. Jednak po rozbiorach Polski Odrowąż traci swą rangę i jest traktowany jako wieś.

Odrowąż wiele ucierpiał w czasie licznych wojen, w 1655 roku byli tu Szwedzi, rabując i niszcząc miasto oraz kościół. W końcu XVIII wieku przechodziły tamtędy wojska rosyjskie, które siały spustoszenie i strach wśród tutejszych mieszkańców. Wiek XIX i mające w tym czasie miejsce powstania: listopadowe i styczniowe, też nie ominęły Odrowąża. Po ich upadku nastąpiły represje wobec ludności. Wiek XX, czyli dwie wojny światowe, przyniosły także śmierć i zniszczenie.

Kościół św. Jacka i św. Katarzyny w Odrowążu

Najpiękniejszym zabytkiem Odrowąża jest kościół św. Jacka i św. Katarzyny. Z jego powstaniem wiąże się miejscowa legenda. Podobno świątynia miała być postawiona nie w obecnym miejscu, tylko na sąsiednim wzgórzu, gdzie jest Świerczów Mały. Gdy zwieziono budulec i zaczęto obrabiać drewno, wióry odpadające spod toporów cieśli jakąś nadprzyrodzoną mocą leciały na sąsiednie wyższe wzgórze. Uznano w tym moc Bożą, wskazującą na godniejsze miejsce do budowy świątyni. Przewieziono więc materiały i wzniesiona kościół właśnie tam. Być może był to kościół drewniany.

Druga legenda mówi, że pierwotnym fundatorem kościoła w Odrowążu miał być św. Jacek, który w swoich pielgrzymkach apostolskich, nawiedzając Końskie, miał w Odrowążu zatknąć krzyż misyjny właśnie w miejscu, gdzie dziś stoi kościół. Było to w połowie XIII wieku.

Pierwotny kościół był prawdopodobnie budowlą małą, wielkości być może dzisiejszej nawy głównej. W 1529 roku ufundowano pierwszy dzwon z napisem "O Rex Gloriae Christe veni in pace" - 1529". Drugi największy dzwon ufundował Feliks Budzyński w 1562 roku (napis "Christus Rex fortis venit in pace et Deus Homo factus es"). Budzyński ufundował też kamienną chrzcielnicę w stylu renesansowym, na której znajdują się herby właścicieli Odrowąża.

W latach 1659-1670 przystąpiono do odbudowy kościoła po najeździe szwedzkim; przy tej okazji postanowiono też świątynię rozbudować. Do gruntownego remontu doszło jednak dopiero na przełomie lat 50/60 XIX wieku.

Wewnątrz świątyni znajduje się obraz św. Jacka, który od wieków uznawany był za słynący łaskami. Świątynia, choć nieoficjalnie, jest jakby sanktuarium św. Jacka o wielowiekowych tradycjach kultu tego świętego. Obraz reprezentował Odrowąż na sławnej kilkanaście lat temu wystawie "Polska Jagiellonów" w Krakowie oraz na zamku Schallaburg w Austrii, gdzie jego reprodukcja znalazła się w zbiorach katalogu.

Na terenie parafii znajduje się także kaplica św. Rozalii wybudowana po ustąpieniu "czarnej zarazy", która szalała w I połowie XVII wieku. Została ona rozebrana w XX wieku, a na jej miejscu w roku 1906 zbudowano nową drewnianą kaplicę z ołtarzem św. Rozalii.

/źródło: Piotr Solarz, Historia Parafii w Odrowążu, Towarzystwo Przyjaciół Odrowąża, Odrowąż 1999/

ROZWÓJ PRZEMYSŁU W OKOLICACH ODROWĄŻA

W okolicach Odrowąża najczęściej wydobywano syderyt występujący w formie przypominającej bochny chleba, który zawierał rudę żelaza. Rozkwit produkcji żelaza trwał do połowy XVII wieku. Wtedy nazwano Odrowąż żelaznym miastem, ponieważ stał się ośrodkiem handlu wyrobami z żelaza i kamienia. Legenda mówi, że do miasta prowadziły żelazne bramy.

O znajdujących się w rejonie Odrowąża kuźnicach wiemy niewiele. Pierwsze wzmianki pochodzą z XVI wieku.

WALORY TURYSTYCZNE ODROWĄŻA

Odrowąż otaczają wspaniałe lasy sosnowe z domieszką świerku, jodły i modrzewia, a także drzew liściastych. Bogate jest także podszycie leśne, a w runie występują: paprocie, mchy, borówka czarna oraz liczne grzyby.

W dawnych czasach w tutejszych lasach żyły żubry, tury oraz niedźwiedzie i wilki. Dziś spotyka się tu: dziki, lisy, sarny, wiewiórki, zające.

Rezerwaty w okolicach Odrowąża.

"ŚWINIA GÓRA" - ścisły rezerwat leśny położony w odległości 10 km na południe od Odrowąża. Powstał on w 1938 roku i stanowi jedyny w Górach Świętokrzyskich zachowany fragment zbiorowiska leśnego o dużym stopniu zróżnicowania, odpowiadający dawnej Puszczy Świętokrzyskiej. Najstarsze jodły i modrzewie liczą tu nawet 200 lat!!!

"MAJDÓW" I "CIECHOSTOWICE" - znajdują się na wschód od Odrowąża (ok. 10 km).

"MROCZKÓW" - utworzony w 1938 roku - chroniony jest tu drzewostan jodły, modrzewia polskiego i jodły. Spotyka się tu też jawor i klon.

"GAGATY SOŁTYKOWSKIE" - najmłodszy, utworzony w 1997 roku. Powstał na terenie byłej kopalni gliny. W wyniku działalności przemysłowej, odkryto tu skały dolnojurajskie z ery mezozoicznej należące to tzw. serii zagajskiej. Znaleziono tu również szczątki roślin, korzeni i skrzypów (kalamitów). Natrafiono także na pozostałości drzew.

Na terenie rezerwatu odkryto też trop dinozaura z rodzaju Amaepunos.

/źródło: Piotr Solarz, Dzieje Odrowąża, cz. I, Towarzystwo Przyjaciół Odrowąża, Odrowąż 2002/

/Zdjęcia pochodzą ze strony http://www.i-kielce.pl/nasze_kielce/galeria_miejsca_region_odrowaz.htm /